AKARSU ELEKTRİK
 
  Ana Sayfa
  ARAMA
  ÜYE OL
  ÜYE GİRİŞİ
  SOHBET
  ELEKTRİK
  Kompanizasyon sistemleri ve hesapları
  Topraklama
  TOPRAKLAMA PROJE HESAPLARI
  Prafudurlar
  Aydınlatma projesi çizimi
  Asenkron Motorlar
  AC motorlar
  AC motorlar.
  AUDIO
  ELBİ
  VİKO
  TASARRUF AMPULLERE DIKKAT
  HABER GAZETE
  ARKADAŞINIZI TAVSİYE EDİN
  KARTVİZİT
  LAMBA
  OYUN
  Ziyaretçi defteri YAZARKEN DİKKATLİ SÜŞÜN
  Yeni sayfanın başlığı
  Yeni
  Yeni sayfA
Aydınlatma projesi çizimi

Aydınlatma projesi çizimi

aydınlatma proje hesapları

AYDINLATMA PROJESİ ÇİZME

2.1. Aydınlatma, Priz, Zayıf Akım Sembolleri Çizimi

Projelerde EMO tarafından belirlenen semboller kullanılacaktır. Liste dışı sembol kullanıldığında mutlaka açıklama listesi verilecektir. Modülünüz sonunda bu sembollerden bazıları tablo halinde verilmiştir.

2.2. Çizilmiş Bir Projenin İncelenmesi

2.2.1. Bodrum Kat Planı

Proje çizimi ortamınıza piyasada çizilmiş bir bodrum kat planı getirerek inceleyiniz.

2.2.2. Zemin Kat Planı

Şekil 2.1: Zemin kat planı ö: 1 / 50

2.2.3. Normal Kat Planı

Şekil 2.2: Normal kat planı ö:1/ 50

2.3. Mimarı Plan Özellikleri ve Proje Ölçekleri

Mimari plan, meskenlerde ve iş yerlerinde mimari tasarımın ayrıntılarıyla gösterilmesi şeklinde özetlenebilir. Aydınlatma projeleri çizilirken mimari planda gösterilen detaylar dikkate alınır. İç mimari tasarım ve mekanik tesisat yerleşimi bizim nasıl bir aydınlatma yapacağımızı ve nerelere enerji dağıtacağımızı belirler. Mimarlar tarafından hazırlanmış mimari projede ıslak alanlar, nemli yerler, pencere ve kapı yerleri belirtilmiştir. Bu faktörler aydınlatma projeleri için oldukça önemlidir. Aydınlatma projeleri mimari proje ölçeklerinde hazırlanır. Ancak, ölçek proje düzenlemesine uygun değilse büyütülebilir veya açıklayıcı detaylar verilebilir. Mimari planlar 0.2 mm rapido kalem ile 1:50 ölçekte çizilir.

Projelerde aşağıdaki ölçekler uygulanır.

a) Vaziyet Planları : 1/1000

b) Kat Planları : 1/50

c) Ayrıntılar : 1/20

Ancak, oturma alanı yani kullanım alanı 250 m2 den büyük olan projelerde mimari ölçeğe uyum serbesttir.

2.4. Proje Kapağı Çizimi

  PROJE FİRMASININ ADI
PROJE SORUMLUSU Adı Soyadı Oda No SMM.no BT no Vergi D. Vergi Sicil no Sorumluluk İmzası
             
TUS Teknik uygulama sorumlusu              
  ELEKTRİK TESİSATI UYGULAMA PROJESİ
EMO   ONAY YAPACAK KURUM
PROJEYİ YAPTIRANIN Adı Soyadı  
Adresi  
Vergi Dairesi ve no  
  Arsanın Özellikleri
YAPI SAHİBİNİN Adı Soyadı  
Adresi  
Vergi Dairesi ve no  
İL İlçe/Belediye Adresi Pafta no Ada no Parsel no
           
  Yapının Özellikleri
Yapının Sınıfı Yapım süresi Ay Toplam kat sayısı Bağımsız bölüm sayısı Toplam alan m2 Yapının kullanma amacı Eski toplam güç W Yeni eklenen güç W Toplam kurulu güç W
                 
Çizen Çizim tarihi Ölçek Proje no Eşzamanlılık faktörü % Eşzamanlı güç W E
           

Şekil 2.3: Proje kapağı bilgileri

Projenin ilk başında yer alan proje kapağında, projenin içeriği ile ilgili bilgiler yer alır. Bunlardan başlıcaları;

  • Proje çizen büro ile ilgili bilgiler,
  • Proje sorumlusu ile ilgili bilgiler,
  • Projeyi onaylayacak resmi kurumlar,( TEDAŞ, EMO, TELEKOM, BELEDİYE vb..)
  • Projeyi kimin yaptırdığı ile ilgili bilgiler,
  • Projesi çizilen yapı sahibine ait bilgiler,
  • Projesi çizilen mekanın adresi,
  • Projeyi çizen olarak adlandırılabilir.

2.5. Vaziyet Planı Özellikleri ve Çizimi

Vaziyet planı 1: 1000 ölçeğinde çizilir ve yapılan projenin en yakın yol – sokak ve caddedeki elektrik direği ve binaya olan uzaklığının çizilerek gösterildiği, ileride basit hesaplarda kullanacağımız ölçüleri veren bilgileri içermektedir. Bu ölçüler, projesi çizilen yapının ana kolon hattından enerji alınacak direğe olan uzaklığı ve hesaplama sonucu kullanılacak kablo özelliğini içerir. Vaziyet planı bilgileri kolon şemasında kullanılacaktır. Pratikte vaziyet planı bazen çizilmemekle birlikte genellikle projesi çizilen yapı ile enerji alınacak elektrik direği arası mesafe 30 metre alınmaktadır ve hesaplamalar bu ölçü üzeriden yapılmaktadır. Elektrik işletmesi yerleşimdeki hangi hattan enerji vereceğini çizilen vaziyet planından belirler.

Birden çok abonenin projede yer alması durumunda, bir başka deyişle çoklu abonelerde numarataj krokisi eklenmelidir.

10m

103.

25m

cad. TEDAŞ

aydınlatma projesi çizmekaydınlatma projesi çizmekaydınlatma projesi çizmek

Şekil 2.4: Örnek vaziyet planı çizimi

Bina ana beslenme hattının kesiti ve cinsi, yaklaşık uzunluğu, besleneceği direk numarası gibi bilgiler projede belirtilecektir.

2.6. Proje Çiziminde Uyulacak Kurallar

Sevgili öğrenci. Aydınlatma projelerinin nasıl çizileceği, nelere dikkat edileceği ve uyulacak kurallar yönetmeliklerle ve kesin anlatımla belirlenmiştir. Aşağıya bazı kurallar özet olarak verilmiştir. Detaylı bilgileri çizim ortamına getirerek sınıfta tartışınız.

  • Elektrik ve elektronik iç tesisat uygulama projeleri, yürürlükte bulunan kanun, yönetmelik ve EMO proje standartlarına uygun olarak hazırlanacaktır.
  • Projeler, imar yönetmeliğine uygun onaya sunulacak, mimari proje ölçeklerinde hazırlanacak, ölçek proje düzenlemesine uygun değilse büyütülebilecek veya açıklayıcı detaylar verilecektir.
    • Projelerde mimari planlar 0.2 mm, kuvvetli akım kolon hatları 0.6 mm, linyeler
    • 0.4 -0.5 mm, zayıf akım hatları 0.2 -0.3 mm, kalınlıkta çizgi ile çizilecek, eğer Autocad, MS Visio, Corel Draw gibi çizim programlarıyla çizim yapılmamış ise bütün sembol ve yazılarda şablon kullanılacaktır.
  • Kat planlarında, birbirinin aynı olan katlar için tek plan verilebilecektir. Ancak normal kat giriş katın aynısı olsa bile ayrı çizilecektir. Simetrik bölümler tam olarak gösterilecektir.
  • Kat planları üzerinde iletken kesitleri ve sayıları ile boru çapları belirtilecektir. Açıklamalar kısmında standart boru çapları ve içinden geçebilecek iletken kesitlerinin belirtilmesi durumunda, ayrıca boru çaplarının belirtilmesine gerek yoktur.

2.7. Elektrik projeleri uygulama standartları

Türkiye’de proje çizim ve uygulama standartlarını Türkiye Mimarlar ve Mühendisler Odalar birliğine bağlı Elektrik Mühendisleri Odası belirleyerek elektrik, elektronik ve bilgisayar projeleri uygulama standartlarını aşağıdaki şekilde düzenlemiştir. Çizeceğiniz projelerde bu maddeleri dikkate almalısınız.

Projelerde kullanılan tüm elemanların yerleri tam olarak belirtilecek ve en azından aşağıdaki standartlara uyulacaktır;

a) Anahtarlar, 110 cm yukarda,

b) Prizler, zeminden 40 cm yukarda,

c) Aplikler, zeminden 190 cm yukarda,

d) Tablolar, zeminden 200 cm yukarda,

e) Buatlar, zeminden 220 cm yukarda,

f) Yukarıdaki elemanlar, kapılardan 30 cm duvar birleşim noktalarından ve pencerelerden 50 cm uzakta olacaktır.

2.8. Mimari Plan Üzerinde

2.8.1. Anahtar, Priz, Armatürlerin, Tablonun Uygun Yere Çizimi

Projeler hazırlanırken iç mimari tasarıma ve mekanik tesisat yerleşimi size anahtar, priz, armatürlerin ve tablonun nerelere konulması gerektiği hakkında yol gösterecektir.

Genellikle tüm kapılar bir duvara karşı açılmaktadır. Anahtarların yerleşim yeride kapıların açılış yönüne göre konulmalıdır.

Armatürün yeri ise aydınlatmanın eşit ve düzgün olması prensibine göre genellikle tavanın ortalanması ile bulunur. Tabi ki özel durumlarda ya da istek halinde duvardan da aydınlatma yapılabilir.

aydınlatma projesi çizmekaydınlatma projesi çizmek

Şekil 2.5: Anahtar ve armatür yerleşimi Şekil 2.6: Anahtar, priz ve armatür yerleşimi

Prizleri en çok beyaz eşya, televizyon ve mutfak eşyası diye adlandırdığımız elektrikli ev gereçleri için kullanırız. Priz yerlerini tespit ederken bir ev yaşantısını göz önünde bulundurmalısınız.

Prizler, güçleri itibarı ile mutfak bölgelerinde daha fazla sayıda kullanılırlar. İç tesisat yönetmeliğinde belirtildiği gibi, çamaşır makinesi, buzdolabı ve bulaşık makinesi gibi ev aletlerine ayrı prizler koymalısınız.

aydınlatma projesi çizmek

Şekil 2.7: Dağıtım tablosunun yerleşimi

DAİRE

ANTRE

Dağıtım tablosunun mekan girişine konduğu dikkatinizi çekecektir. Bunun nedeni kolon hatlarının ve sayacın bina girişlerinde olmasındandır.

aydınlatma projesi çizmek aydınlatma projesi çizmek

Şekil 2.8: Örnek bir evin anahtar ve prizlerinin yerleşimi

2.8.2. Kolon Hattının Çizimi

Yapı bağlantı hattından ana tablolara ve tali tablolara kadar çekilen hatta kolon hattı denir. Kolon hattında en az 4 mm2 lik iletken kullanılır.

Kolon hatları, diğer çizimler gibi proje uygulayıcısına önemli bilgiler sunmaktadır. Bu bilgilerden bazıları:

  • Kolon hattında kullanılan iletkenin özellikleri,
  • Kolon hattında kullanılan kolon sigortasının özellikleri,
  • Sayaç hakkında bilgiler,
  • Koruma röleleri hakkında bilgi,
  • Topraklama hattı ve levhası hakkında bilgiler olarak sıralayabiliriz.

Aşağıda örnek olarak bir katlı müstakil bir daireli tek fazdan beslenen bir evin kolon şeması verildi. Bu örnekte verilen bilgileri başka çizimlerinizde farklı verilerle yorumlayabilirsiniz. Örnek çizimdeki verilerin hangi durumlarda değişmeleri gerektiğini tartışınız.

ANA KOLON KOLON LİNYE SORTİ

Ana Kolon Kolon

aydınlatma proje hesapları

Şekil 2.9: Bir katlı, bir fazdan beslenen bir dairenin kolon hattışeması

aydınlatma proje hesapları

2.8.3. Priz Linyelerinin Çizimi

Dağıtım tablosundan, prizin bağlandığı buvata kadar çizilen hattır. Priz linyelerinde ve priz sortilerinde enaz 2,5 mm2 lik bakır iletken kullanılır. Priz linyelerinde her çizilen linyeye bir numara verilir. Böylece hangi sigorta ile ilişkilendirildiği kolayca takip edilir.

Bütün prizler, toprak hatlı olmak zorundadır. Banyolarda en az iki (çamaşır makinesi ve elektrikli şofben gücüne uygun), mutfakta ise en az üç bağımsız priz linyesi (bulaşık makinesi, elektrikli fırın ve elektrikli su ısıtıcısı gücüne uygun) olacaktır. Prizlerin kullanma amacı ve güçleri belirtilecek, kullanma amacı belli olmayan priz güçleri bir fazlı priz için en az 300 watt, üç fazlı priz için en az 600 watt kabul edilecektir. Priz linyelerine en çok yedi priz bağlanabilecek, ancak priz güçleri toplamı 2000 VA.’yı geçmeyecektir.

aydınlatma projesi çizim hesapları

2.8.4. Aydınlatma Linyelerinin Çizimi

Dağıtım tablosundan, son aydınlatma armatürünün bağlandığı buvata kadar çekilen hatta aydınlatma linyesi adı verilir. Aydınlatma linyelerinde enaz 2,5 mm2 lik bakır iletken ve aydınlatma sortilerinde de enaz 1,5 mm2 lik bakır iletken kullanılır.

Priz linyelerinde olduğu gibi her çizilen aydınlatma linyesine bir numara verilir.

aydınlatma projesi çizim hesapları

Şekil 2.12: Aydınlatma linyelerinin yerleştirilmesi

2.8.5. Priz ve Aydınlatma Sortilerinin Çizimi

Son dağıtım buvatından prize veya aydınlatma armatürüne, alıcıya kadar çekilen hatta sorti adı verilir. Priz sortilerinde en az 2,5 mm2 lik bakır iletken, aydınlatma sortilerinde de en az 1,5 mm2 lik bakır iletken kullanılır.

2.8.6. Zayıf Akım Hatlarının Çizimi

Telefon tesisatı projeleri, Türk Telekom A.Ş. Bina İçi Telefon Tesisatı Teknik Şartnamesine uygun olarak hazırlanacaktır. Bu projelerde aşağıdaki noktalara dikkat edilecektir;

39. Bina girişine, binadaki toplam telefon sortisine yetecek kapasitede ve % 20 yedek hat bağlantısına uygun Bina Telefon Dağıtım Kutusu (BTDK) konulacaktır. BTDK ile dış telefon bağlantısı için bina çıkışına kadar içinde kılavuz tel olan boş boru bırakılacaktır.

Konutlarda en az iki, işyerlerinde en az üç adet telefon sortisi olacaktır. Kat Telefon Dağıtım Kutusu (KTDK) ile BTDK arasına çekilecek kablo, kattaki toplam telefon sortisi sayısının % 20 fazlası kapasitede olacaktır. KTDK, o kattaki toplam telefon sortisi sayısından % 20 fazla telefon sortisi bağlantısına uygun olacaktır.

Diğer zayıf akım projeleri yapılırken, ilgili ulusal (varsa) ve uluslararası standartlara uyulacaktır.

2.8.7. Projedeki Gerekli Yazıların Yazılması

Projede yazılacak tüm yazıların ya bilgisayar programlarıyla ya da şablonla yazılması gerektiğini bu modül içerisinde vurguladık. Projede her kullanılan çizim, resim, sembol vb. nesnelerin mutlaka açıklaması olmalıdır.

İç tesisleri ve uygulama yönetmeliklerini bir kez daha okumalısınız.

2.9. Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği

Yapı içi TV / R Tesisatı projeleri, “EMO Ortak Anten TV / R ve Kablo TV / R İç Tesisat Yönetmeliği” ne uygun olarak hazırlanacaktır. Bu projelerde aşağıdaki noktalara dikkat edilecektir;

a) Tesisat bağımsız abonelendirmeye uygun olarak, her konuta bağımsız hat düşünülerek projelendirilecektir. Her konutta en az bir TV / R prizi olacaktır. Konut içinde birden fazla TV / R prizi olması durumunda, konut içinde dağıtıcı (tapoff) kullanılacaktır. Bina girişinde TT ‘nin bağlantı yapması için, Bina Kablo TV Bağlantı Kutusu konulacaktır. Bu kutu ile dış Kablo TV bağlantısı için, bina çıkışına kadar içinde kılavuz tel olan boş boru bırakılacaktır. Bu kutu, binadaki toplam abonelere yetecek sayıda çıkışa ve % 20 yedek kapasiteye sahip olacaktır.

b) Çok aboneli ve çok katlı binalarda, bina ana girişindeki dağıtım kutusu dışında katlarda da aynı özellikte ara dağıtım kutuları kullanılacaktır.

2.10. Bayındırlık Bakanlığı Elektrik Tesisatı Genel Teknik Şartnamesi

Bu şartnameyi çizim ortamınıza getirerek aydınlatma projeleri ile ilgili kısımları bir dosya halinde klasörünüze koyunuz, gerekli hallerde yararlanacaksınız.

2.11. Fen Adamları Yönetmeliği

Resmi makamlarca elektrikle ilgili fen adamları 3 gruba ayrılmışlardır. Her grubun yetki ve sorumlulukları vardır. En az lise ve dengi mesleki ve teknik öğrenim görenler ve ustalık belgesine sahip olanlar 3. grup fen adamı statüsü alırlar. Buna dayanarak kurulu gücü 16 kW’a kadar olan plan ve projelere imza atabileceksiniz. Bu modül boyunca kendi yetki ve sorumluluklarını öğreneceksiniz.

2.11.1. Fen Adamlarının Gruplandırılması

Elektrik ile ilgili fen adamları, gördükleri mesleki ve teknik öğrenim seviyelerine göre aşağıdaki gruplara ayrılırlar:

1. Grup

En az 3 veya 4 yıl yüksek teknik öğrenim görenler.

2. Grup

En az 2 yıllık yüksek teknik öğrenim görenler ile ortaokuldan sonra en az 4 veya 5 yıl mesleki ve teknik öğrenim görenler.

3. Grup

En az lise dengi mesleki ve teknik öğrenim görenler, lise mezunu olup bir öğrenim yılı süreyle Bakanlıkların açmış olduğu kursları başarı ile tamamlamış olanlar ile 3308 sayılı Çıraklık ve Mesleki Eğitimi Kanunu’ nun öngördüğü eğitim sonucu ustalık belgesi alanlar.

Kendileri tarafından yapılan tesislerin bakım, muayene, bağlantı ve kabulü için gerekli işlerin tamamlanması, işlerinde yetkilidirler.

GRUP İç tesisat plan, proje hazırlanması ve imza işleri Elektrik iç tesisi uygulama işleri İşletme ve bakım işleri Muayene ve kabul işleri
1.Grup: 50 KW 150 KW 400 V 1500 KW 35KV Tesislerin bakım, muayene, bağlantı ve kabulü için gerekli işler.
2.Grup: 30 KW 125 KW 400 V 1000 KW 35 KV
3.Grup 16 KW 75 KW 400 V 500 KW 400V

KOLON ŞEMASI

3.1. Kolon Şeması

3.1.1. Tanımı

Aydınlatma projelerinde bina bağlantı kutusu ile dairelerdeki ikincil tablolara ( sigorta kutusu) kadar olan tüm devre elemanların çizildiği şemadır. Bu şemada sayaç, sigorta, kaçak akım rölesi, koruma rölesi, pako şalter gibi devre elemanlarının akımları belirtilir. Ana kolon, kolon hattı kesitleri, gerilim düşümü hesaplarından sonra şema üzerine yazılır. Ayrıca topraklama hattı ve levhasının özellikleri de bu şemada gösterilir.

3.1.2. Kolon Şeması Çizimi

Kolon şeması, mimari kat sayısına uygun olarak çizilir, tabloların isimleri, güçleri, sigorta ve şalter anma değerleri, ana tablodan itibaren kolon hattı uzunluğu, kesiti ve cinsi ile ana tabloda hangi faza bağlı olduğu ve sayaç anma akımları belirtilir.

3.1.2.1. Kuvvetli Akım Kolon Şeması

aydınlatma kolon şeması

3.1.2.2. Tek Hat Şeması

aydınlatma kolon şeması

Şekil 3.2: Örnek bir tek hat şeması

3.1.2.3. Merdiven Otomatiği Kolon Şeması

aydınlatma kolon şeması

3.1.2.4. Telefon Kolon Şeması

Telefon kolon hattı çizimi yapılırken yerel TELEKOM Standartlarına uyulmalıdır.

Şekil 3.4: Örnek telefon kolon hattışeması

aydınlatma kolon şeması

3.1.2.5. Televizyon Kolon Şeması

aydınlatma kolon şeması

3.2. Tablo Yükleme ve Faz Dağıtım Cetvelini Hazırlamak

Tablo yükleme ve faz dağıtım cetveli çizilen aydınlatma projesinin bir özetidir. Tabloların yükleme cetvelleri, yüklerin özelliklerini, sorti cins ve sayılarını, linye güçlerini, sigorta cins ve kesme kapasitelerini ve gerekli diğer bilgileri kapsar.

Yükleme cetvelinde; hangi tabloya kaç linye bağlanmıştır? Hangi numaralı linye ışık linyesidir? Hangi numaralı linye priz linyesidir? Hangi linyede kaç adet sorti bulunur? Hangi linyede kaç watt güç dağıtılmıştır gibi soruların cevabını bulabilirsiniz. Elektrik dağıtım sistemlerinde fazlar arası yük dengeli dağıtılmaz ise dağıtım hatlarında ve trafolarda sorunlar yaşanır. Bu nedenle TEDAŞ fazlar arası yükü dengeli dağıtmanızı istemektedir. Bu durum yerel trafolarımızın yüklenmesini ve yük dağılımını çok ilgilendirmektedir. Yükleme cetvelinde bu faz dağılımını göstermek zorundasınız Doğru faz dağıtımı; mahallemizde, yöremizde ve şehrimizdeki besleme trafolarının sağlıklı çalışmasını sağlayacaktır. Yani, fazlara eşit ya da yaklaşık oranlarda güç dağıtımı yapmalısınız.

Güç hesaplaması yaparken kullanma amacı belli olmayan priz güçleri bir fazlı priz için en az 300 watt, üç fazlı priz için en az 600 watt kabul edilecektir. Priz linyelerine en çok yedi priz bağlanabilecek, ancak priz güçleri toplamı 2000 VA.’yı geçmeyecektir.

Elektrik aydınlatma projeleri yapılırken, sistemin toplam gücünün belirlenmesi gerekir ve bu güce Kurulu Güç denir. Fakat sisteme bağlı olan bütün tüketiciler aynı anda çalışmazlar. Aynı anda çalışması muhtemel olan tüketicilerin sistemden çekeceği güce ise Talep Gücü denir. Talep edilen gücün kurulu güce oranı ise eş zamanlılık (talep) faktörünü verir. Yani eş zamanlılık faktörü gücün yüzde kaçının aynı anda sistemden çekilebileceğini gösterir.

Eş zamanlılık (Talep) faktörü = Talep Gücü / Kurulu Güç

Elektrik aydınlatma projeleri eş zamanlılık faktörü göz önüne alınarak yapılır. Hesaplar yapılırken, eş zamanlılık faktörü yardımıyla bulunan talep gücü dikkate alınır. Böylece kullanılmayan enerji için masraf yapılmamış ve gereksiz büyüklükte malzeme kullanılmamış olur. Eğer kurulu güç dikkate alınsaydı, kullanacağımız iletkenlerin çapları ve malzemelerin kapasiteleri artacak, benzer şekilde transformatörün boyutu büyüyecek, dolayısıyla maliyeti artacaktır.

TABL O ADI LİNYE NO SORTİ SİGORTA FAZ GÜÇLERİ AÇIKLAMALAR TABLO GÜCÜ
IŞIK PRİZ AMP. CİNS İ R S T RST
KT1A 1                    
2                  
3                  
4 4   10 AOS   120     Salon,hol ayd.
5   1 16 AOS   2500     Çamaşır mak.
6                  
7                  

Tablo 3.1: Örnek tablo yükleme cetveli

Tablo 3.1’de içi tam olarak doldurulmamış bir yükleme cetveli verilmiştir. 7 linyeli bu KT1A tablosunda nelerin yazılacağı açıkça bellidir. Hangi linyede kaç priz, kaç ışık sortisi, bu ışık ve priz linyelerine kullanılacak sigorta özellikleri, hangi faza bağlanacağı ve linye ile beslenen alıcı özellikleri belirtilmelidir.

Örnek tablomuzda 4 ve 5. linyeleri okuyalım. 4 numaralı linyede 4 adet ışık sortisi bulunuyor ve 10 amperlik anahtarlı otomatik sigorta kullanılmış, bu sortiler salon ve hol aydınlatmasını sağlamakta ve S fazından besleniyor.

5 numaralı linyemizde de 1 adet priz linyesi, 16 amperlik anahtarlı otomatik sigorta ile korunmuş ve çamaşır makinesi için kullanılıyor veS fazından besleniyor diyebiliriz. Faz güçleri toplanarak tablo gücü hanesine yazılacaktır.

3.3. Gerilim Düşümü ve Akım Kontrolü

3.3.1. Gerilim Düşümü Yapılacak Hat Seçimi

Yapılan projelerde ana kolon, kolon ve linye hatlarında kullanılan iletken kesitlerinin uygun olup olmadığı gerilim düşümü kontrolü ile belirlenir. Bu amaçla tüm aydınlatma projelerinde en uzun ve en güçlü linyeler için iletken kesitin uygunluğu belirlenir.

Çamaşır makinesi ve buzdolabı gibi cihazlar iç tesisat yönetmeliğine göre ayrı linye ile besleneceğinden, genellikle gerilim düşümü hesaplamalarında bu linyeler dikkate alınır.

Bölüm 3.3.2 de en uzun ve en güçlü bir hat tasarlanarak, hesaplamalara örnekleme oluşturulmuş idi.

Gerilim düşümü ve akım kontrolü bu şekil üzerindeki örnek alınan verilerden yapılacaktır.

Madde 32. Projelerde, ana besleme, kolon, en uzun ve en yüklü linye hattı için gerilim düşümü hesabı yapılacaktır. İletken kesitleri, ayrıca akıma göre kontrol edilecektir. Ana besleme hattı ve kolon hatları için, talep faktörleri dikkate alınacak ve gerilim düşümü talep faktörüne göre hesaplanacaktır.

3.3.2. Gerilim Düşümünde Kullanılan Formüller

aydınlatma projelerinde kolon şeması

200.L.P

%e + %e + %e + …..+ %e =

123 n 2

k.S.U

Gerilim düşümü için genel formül

100.L.P

Ana kolon 380 V ile beslendiği için; %e1 =

k.S.U 2

200.L.P

Kolon ve Linyeler 220 V ile beslendiği için de formülümüz %e1 + %e2 = Şeklinde yazılır. k.S.U 2

%e1 = 100*15*10072 / (56*6*3802) = 0.3 < 3 olduğundan kullanılan kesit uygundur.

%e2 + %e3 = 200*6*5436 / (56*6*2202) + 200*2500*8 / (56*2.5*2202) = 0.4+0.6=1

1< 1.5 olduğundan kullanılan kesit uygundur.

3.3.3. Gerilim Düşümü Sınırları

Gerilim düşümü sınırı kullandığımız kablo kesiti ve linyenin uzunluğu ile ilgilidir. Besleme ve aydınlatma devrelerinde 220 volt için izin verilen % gerilim düşümü, çalışma geriliminin % 1,5 i dir. 380 volt belseme yapmışsak, izin verilen % gerilim düşümü, çalışma geriliminin % 3 ü dür. Hesap değerlerimiz sonucunda bu değer aralığının üstünde bir değer bulunduysa kablo kesiti artırılmalıdır.

3.3.4. Kabloların Taşıyacağı Akım Kapasite Tabloları

Kabloların akım taşıma kapasiteleri, kabloların imalat şekli ve kullanılacakları ortama göre üç gruba ayrılmışlardır. Yapacağımız akım kontrollerinde kullandığımız iletken kesitlerini bu tabloya göre seçeceğiz.

Kesit S= mm2 1.Grup A 2.Grup A 3.Grup A
0,75   13 16
1 12 16 20
1,5 16 20 25
2,5 21 27 34
4 27 36 45
6 35 47 57
10 48 65 78
16 65 87 104
25 88 115 137
35 110 143 168
50 140 178 210
70 175 220 260
95 210 265 310
120 250 310 365
150 - 355 415
185 - 405 475
240 - 480 560
300 - 555 645
400 - - 770
500 - - 880

1.GRUP: Boru içinde çekilmiş bir yada birden fazla damarlı iletken.

2. GRUP: Termoplastik kılıflı, borulu, plastik yalıtkanlı yassı ve hareket ettirilebilen gibi çok damarlı iletkenler. 3.GRUP: Havada açık olarak kullanılan, bağlama tesisleri ve dağıtım tablolarında kullanılan bir damarlı iletkenler.

Tablo 3.2: Yalıtılmış bakır iletkenlerin 25 oC’ ye kadar ortam sıcaklıklarında sürekli taşıyabilecekleri yük akımları.

3.3.5. Akım Kontrolü Hesabı

Akım kontrolü hesabı ana kolon ve kolon hatlarında kullanılan kabloların akım taşıma kapasitelerinin test edilmesidir. Bir anlamda kullanılan iletken kesitinin uygunluğunun onaylanmasıdır. Hesaplama; besleme geriliminin 2 Faz ve ya 3 faz olmasına göre yapılır. Faz adedine göre formüller ;

PP

3 Faz için, I = aydınlatma projelerinde kolon şeması2 Faz için ise yazılır. I =

3.U.Cosj U

aydınlatma projelerinde kolon şeması

Şekil 3.8: Gerilim düşümü ve akım kontrolü için kullanılacak örnek tek hat şeması

Şekil 3.8 deki verileri kullanırsak;

AT Akım kontrolü (3 faz ): 10072 / (1.73*380*0.8) = 19A

KT1A Akım kontrolü (2 faz): 5436 / 220 = 24.7A

3.3.6. Seçilen Kablonun Uygunluğunun Kontrolü

Yapılan hesaplamalar sonucu kabloların akım taşıma kapasitelerine Tablo 3.2’den bakılarak, seçilen kablonun uygun olup olmadığı tespit edilir. Uygun değilse kesit artırımına gidilerek mutlaka uygun duruma getirilir.

Aydınlatma projemize de yaptığımız hesaplamalarla birlikte “ kullanılan iletken kesiti uygundur “ ibaresi yazılmalıdır.

19A < 47A uygundur.

24.7A < 47A uygundur.

4*6 mm2 NYM kablonun en fazla çekebileceği akım kapasitesi Tablo : 3.2 den 47A olduğundan kullanılan iletken kesiti uygundur.

3.4. Maliyet Hesabı (Keşif Özeti Yapma)

Çizdiğimiz aydınlatma projesinin uygulandığını düşünürsek, projemizde yer alan her çizimin, her elemanın, her işçiliğin bir maliyeti olacaktır. Çizdiğiniz projeyi hangi fen adamı okursa okusun çok az farklılıkla maliyet hesabı aynı çıkacaktır.

Maliyet hesabı bir tesiste kullanılacak malzemelerin ve bunların yerine montajı için alınacak bedellerin belirlenerek, bu tesisin hangi maliyete bitirileceğinin saptanmasıdır.

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, her yıla ait, o yılın başında birim fiyat listesi yayınlamaktadır. Poz numarası adında tüm işlerin tanımları kesin dille yapılmıştır. Örneğin; veaviyen tesisatının karşılığında yapılacak iş tanımlanarak malzemeli veya işçilik bedeli numaralandırılarak o yıla ait maliyeti belirlenmiştir. Tüm resmi işlerde bu birim fiyat üzerinden işlem yapılmaktadır. Bu birim fiyatlarda elektrik -elektronik – bilgisayar projelerinde çizimini yaptığınız her bir işin karşılığı mutlaka yer almaktadır.

Resmi olmayan işlerde ise; günün piyasa koşulları maliyet hesabını belirlemektedir. O gün; kablonun, işçiliğin, prizin, anahtarın, armatürün, sayacın vb. fiyatlarına göre maliyet hesaplanır.

Bu işlemler için bir tablo düzenlenir. Bu tabloları edininiz.

3.5. Formları ve Şartnameleri Hazırlama

Hazırlanan tesisat projelerinin kontrol, onay ve denetimi için gerekli kurumlara verilmesi için bazı formlar düzenlenir. Bunlar;

  • Proje onayı için dilekçe
  • Abone olmak için dilekçe
  • İşe başlama bildirimi
  • İşi bitirme bildirimi
  • Teknik uygulama sorumluluk belgesi
  • Maliye bilgi formu olarak sayılabilir. Bu formları temin ederek doldurmasını öğreniniz.

İşin yapımında uyulması gereken kuralların, özelliklerin yazılı bildirimi şartnamedir. Şartnameler teknik ve özel olarak iki biçimde hazırlanır. Teknik şartname İç Tesisat Yönetmeliği çerçevesinde yazılır.

Örneğin “Buatlarda dörtden fazla boru girişi olmayacaktır” gibi.

Özel şartnamede işi yapan ile iş veren arasında yapılan yazılı belgedir. İşin süresi, ödemelerin zamanı, özel tesisat veya aydınlatma istekleri bu şartnameye yazılır.

AYDINLATMA TABLOLARI

4.1. Aydınlatma Tabloları

4.1.1. Tanımı

Aydınlatmada kullanılan sigorta, şalter, sayaç, zil gibi kontrol ve kumanda cihazlarının toz, nem ve mekanik zorlamalardan korunması için tasarlanan panolardır.

4.1.2. Çizilmiş Tabloların İncelenmesi

Bir çizim firmasından alacağınız çizilmiş bir tablo resimlerini inceleyiniz.

4.1.3. Tablo Çiziminde Dikkat Edilecek Hususlar

Projelerde kullanılan tüm pano ve dağıtım kutuları, özel harf ve yazılarla kodlandırılacaktır.

Tablo çizimlerinde detaylı ölçüler verilmeli gömme ( etanj) veya sıva üstü olduğu belirtilmelidir.

4.1.4. Kat Tablosu Çizimi

Projelerde kullanılan tüm pano ve dağıtım kutuları, özel harf ve yazılarla kodlandırılacaktır.

4.1.5. Sayaç Tablosu Çizimi

aydınlatma

 
   
Reklam  
   
SİTEMİZE TEŞVİK EDEN 6 ziyaretçi ÜYELERİMİZ VAR
=> Sen de ücretsiz bir internet sitesi kurmak ister misin? O zaman burayı tıkla! <=